ลายเซ็น Kenny Keng คืออะไร
สำหรับผม ลายเซ็นไม่ใช่เพียงการเขียนชื่อปิดท้ายภาพวาด แต่คือ “ลมหายใจสุดท้าย” ของงานศิลปะแต่ละชิ้น ทุกครั้งที่พู่กันสัมผัสกระดาษเพื่อเซ็นชื่อ นั่นคือช่วงเวลาที่ผมบอกกับตัวเองว่า งานชิ้นนี้ได้ออกเดินทางจากมือของผมไปสู่โลกภายนอกแล้ว
ในช่วงแรกของการทำงานศิลปะ ผมใช้ลายเซ็นแบบแนวนอนตามรูปแบบทั่วไป เหมือนศิลปินร่วมสมัยส่วนใหญ่ คือ ใช้เพียงเพื่อระบุตัวตนของผู้วาดว่าเป็นผลงานของ Kenny Keng หรือ วิทยา ศรีม่วง
แต่เมื่อผมเริ่มเดินเข้าสู่โลกของงาน Thai Zen อย่างจริงจัง ผมรู้ว่าลายเซ็นแบบเดิมไม่สามารถสะท้อนจิตวิญญาณของงานได้อีกต่อไป
จุดเริ่มต้นของลายเซ็น Kenny Keng แบบแนวนอน
ในยุคแรกของการสร้างงาน ผมเซ็นชื่อในลักษณะแนวนอน ซึ่งเป็นรูปแบบที่คุ้นเคยในระบบศิลปะไทยและสากล ลายเซ็นในเวลานั้นมีหน้าที่คล้ายเครื่องหมายกำกับผลงาน เป็นการยืนยันว่าใครคือผู้สร้าง
แต่เมื่อเวลาผ่านไป ผมเริ่มรู้สึกว่า
“ลายเซ็นควรเป็นส่วนหนึ่งของงาน ไม่ใช่สิ่งที่ถูกเติมเข้าไปภายหลัง”
โดยเฉพาะเมื่อผมเริ่มศึกษาโลกของ Zen, Chinese Calligraphy และ Japanese Ink Painting ผมพบว่าในศิลปะตะวันออก ลายเซ็นไม่เคยถูกมองว่าเป็นเพียงชื่อ แต่เป็นองค์ประกอบทางจิตวิญญาณของภาพ
การเปลี่ยนสู่ลายเซ็นแนวตั้งในงาน Thai Zen
ช่วงเวลาสำคัญเกิดขึ้นเมื่อผมตัดสินใจทุ่มเทกับงานแนว Thai Zen อย่างเต็มตัว ผมเริ่มหมุนลายเซ็นจาก “แนวนอน” มาเป็น “แนวตั้ง”
การเปลี่ยนนี้ไม่ใช่เรื่องของดีไซน์เพียงอย่างเดียว แต่มันคือการประกาศเส้นทางทางศิลปะของตัวเอง ลายเซ็นแนวตั้งเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมการเขียนพู่กันจีนและญี่ปุ่นที่ไหลจากบนลงล่าง ซึ่งเป็นภาษาทางสายตาที่ปรากฏอยู่ในงาน Zen ทั่วเอเชีย
และสิ่งสำคัญอีกอย่างคือ ผมเริ่มใส่ชื่อไทยดั้งเดิมที่พ่อแม่ตั้งให้ คือ “วิทยา” ลงไปในลายเซ็นแนวตั้งด้วย
คำว่า “วิทยา” ถูกเขียนเรียงจากบนลงล่างอย่างเรียบง่าย คล้ายอักษรพู่กันตะวันออก เป็นเหมือนการพาตัวตนเดิมกลับมาอยู่ในงานศิลปะอีกครั้ง ไม่ใช่เพียงชื่อที่ใช้ในเอกสารราชการ แต่เป็นรากของชีวิต ความตั้งใจ และความรักจากครอบครัวที่ยังคงอยู่ในทุกผลงาน
สำหรับผม การเขียนชื่อในแนวตั้งทำให้ชื่อไม่ได้ “วางทับ” ภาพ แต่กลับ “ไหลรวม” ไปกับจังหวะของหมึกและพื้นที่ว่างภายในงาน
ความหมายของตราประทับแดงในลายเซ็น Kenny Keng
ตราประทับ “ผักกาดขาว” : สัญลักษณ์แห่งโชคดีและความเป็นมงคล
หนึ่งในองค์ประกอบสำคัญที่สุดของลายเซ็น Kenny Keng คือ “ตราประทับสีแดง” ที่แกะเป็นรูปผักกาดขาว
ตรานี้เกิดขึ้นในช่วงที่ผมเริ่มฝึกวาดภาพจีนและเขียนอักษรจีนอย่างจริงจัง ขณะนั้นชีวิตของผมผูกพันอยู่กับการทำอาหาร การขายกิมจิ และการใช้ชีวิตเรียบง่ายกับวัตถุดิบพื้นบ้าน อาจารย์ผู้ช่วยออกแบบตราประทับจึงเลือก “ผักกาดขาว” มาเป็นสัญลักษณ์แทนตัวผม
ในสายตาคนทั่วไป มันอาจเป็นเพียงผักธรรมดา แต่สำหรับผม ผักกาดขาวกลับมีความหมายลึกซึ้งซ่อนอยู่มากมาย
- ความหมายพ้องเสียงในภาษาจีนแต้จิ๋ว
คำว่า “ผักกาดขาว” ในสำเนียงจีนแต้จิ๋วมีเสียงใกล้เคียงกับคำว่า
“ป่ายไช้” (白菜 / Pak Choi หรือ Bai Cai)
ซึ่งเชื่อมโยงกับคำอวยพรโบราณที่มีความหมายประมาณว่า
“โชคดีร้อยอย่าง”
“ความมงคลนับร้อยประการ”
ในวัฒนธรรมจีน คำพ้องเสียงถือเป็นภาษาของความหมายและพรอันเงียบงาม ผักกาดขาวจึงไม่ได้หมายถึงเพียงอาหาร แต่หมายถึงการอวยพรให้ชีวิตเต็มไปด้วยสิ่งดีงาม ความอุดมสมบูรณ์ และโชคที่ไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง
- ความหมายในภาษาจีนกลางและจีนฮกเกี้ยน
ในภาษาจีนกลาง คำว่า 白菜 (ไป๋ไช่ / Bái Cài) มีเสียงพ้องและเชื่อมโยงกับแนวคิดเรื่อง “ความมั่งคั่งบริสุทธิ์” และ “โชคลาภที่เรียบง่าย”
ส่วนในสำเนียงฮกเกี้ยนหรือฟูเจี้ยน คำเรียกผักกาดขาวก็มีเสียงที่ใกล้เคียงกับคำอวยพรเกี่ยวกับ “โชค” และ “ความรุ่งเรือง” เช่นกัน ทำให้ผักกาดขาวกลายเป็นสัญลักษณ์ที่พบได้บ่อยในศิลปะจีน งานแกะสลักหยก และของมงคล
ผมจึงรู้สึกว่าตราประทับนี้ไม่ใช่เพียงเครื่องหมายส่วนตัว แต่เป็นเหมือนพรเล็ก ๆ ที่เดินทางไปพร้อมกับงานศิลปะทุกชิ้นที่ผมได้รังสรรค์ขึ้น
- ผักกาดขาว : ความธรรมดาที่ลึกซึ้ง
สิ่งที่ผมชอบมากที่สุดเกี่ยวกับผักกาดขาว คือมันเป็นผักธรรมดา เรียบง่าย ไม่หรูหรา แต่กลับอยู่ในวิถีชีวิตของผู้คนเสมอ
มันทำให้ผมนึกถึงงาน Thai Zen ที่ไม่ได้พยายามตะโกนเสียงดัง แต่ค่อย ๆ พาผู้คนกลับมาหาความสงบ ความว่าง และสิ่งเล็ก ๆ ที่หลงลืมไปในชีวิตประจำวัน
ทุกครั้งที่ประทับตราสีแดงลงบนกระดาษ ผมจึงรู้สึกเหมือนกำลังส่งคำอวยพรเงียบ ๆ ไปยังผู้ชม ว่าขอให้เขาได้พบ “โชคดีร้อยอย่าง” ในแบบของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นความสุข ความสงบ หรือเพียงลมหายใจที่เบาสบายขึ้นในวันหนึ่งของชีวิต
สีแดงและพื้นที่ว่างในงาน Thai Zen ของ Kenny Keng
ในงานแนว Zen สีแดงของตราประทับมีพลังมาก หมึกดำคือความนิ่ง พื้นที่ว่างคือลมหายใจ ส่วนสีแดงคือ “ชีวิต”
ผมมักวางตราประทับในตำแหน่งที่ต่างกันไปตามองค์ประกอบของภาพ บางครั้งอยู่เหนือชื่อ บางครั้งอยู่ตรงกลางระหว่างชื่อ บางครั้งก็ประทับลงใต้ชื่อ
ทุกครั้งผมวางมันตาม “จังหวะความรู้สึก” มากกว่ากฎตายตัว เพราะผมไม่ต้องการให้ลายเซ็นกลายเป็นสูตรสำเร็จ แต่ต้องการให้มันได้มีโอกาส “สนทนา” กับพื้นที่ว่างภายในภาพ และเป็นส่วนหนึ่งของภาพเสมอ
ลายเซ็น Kenny Keng กับอัตลักษณ์ของ วิทยา ศรีม่วง
เมื่อเวลาผ่านไป ผมเริ่มเข้าใจว่า ลายเซ็นไม่ใช่เพียงเครื่องหมายของศิลปิน แต่มันคือ “อัตลักษณ์ทางจิตวิญญาณ”
การเปลี่ยนจากลายเซ็นแนวนอนมาเป็นแนวตั้ง พร้อมตราประทับผักกาดขาวสีแดง และชื่อ “วิทยา” ที่เขียนแนวตั้ง คือช่วงเวลาที่ผมยอมรับเส้นทางของตัวเองอย่างชัดเจน
ผมไม่ได้เพียงวาดภาพ แต่กำลังใช้ศิลปะเป็นพื้นที่ของความสงบ ความว่าง และการเยียวยาผู้คน
นี่คือเหตุผลที่ลายเซ็น Kenny Keng ในยุค Thai Zen จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของงาน ไม่ใช่เพียงชื่อของผู้วาด
ลายเซ็น Kenny Keng : ลมหายใจสุดท้ายของงานศิลปะ
ทุกครั้งที่ผมเซ็นชื่อบนภาพ ผมรู้สึกเหมือนกำลังปล่อยบางส่วนของชีวิตตัวเองลงไปในงาน
ลายเซ็นแนวตั้ง หมึกดำ ชื่อ “วิทยา” ตราประทับสีแดงรูปผักกาดขาว และพื้นที่ว่างรอบ ๆ ทั้งหมดนี้รวมกันกลายเป็นภาษาที่เงียบ แต่กลับมีพลังอยู่ในภาพนั้น
สำหรับผม ลายเซ็นจึงไม่ใช่ตอนจบของภาพวาด แต่มันคือจุดเริ่มต้นของการเดินทางระหว่างงานศิลปะกับหัวใจของผู้ชม
แล้วปล่อยให้ทั้งคู่ได้สนทนาด้วยกันเพียงลำพัง
